Veulencentrale

Elk jaar gebeurt het opnieuw, iedereen kan er mee geconfronteerd worden: een moederloos veulen. Dit veulen opfokken tot een gezond paard is geen sinecure. Soms kan een "oplossing" gevonden worden in het vinden van een pleegmerrie. De BWP veulencentrale biedt u de kans om on-line een pleegmerrie of een moederloos veulen aan te melden of juist een veulen of merrie op te sporen. Kies één van de mogelijkheden in het menu onder Veulencentrale.

Over de opfok van moederloze veulens

door: Inge Meurrens

Het is de nachtmerrie voor iedere fokker om geconfronteerd te worden met complicaties bij de geboorte van zijn veulen. Hiervoor werd in 1998 door het stamboek BWP met de veulenwacht het engagement aangegaan om de fokkers in een dergelijke situatie te steunen. Naast het overzicht met concrete afspraken om de veulenwacht op een vlotte wijze te laten verlopen, zijn er voor de fokkers een aantal tips bijgevoegd die kunnen bijdragen tot de verhoging van de overlevingskansen van een moederloos veulen.

Biest zo snel mogelijk toedienen

In Biest zitten de antistoffen tegen specifiek in de omgeving voorkomende bacteriën en ziekten, waarmee de moeder in aanraking gekomen is. Biest is ook een zeer rijke voedingsbron, waarvan sommige eiwitten zonder afgebroken te worden dadelijk door de dunne darm worden opgenomen. Een derde functie van biest is tevens het bevorderen van het afdrijven van de darmpek of meconium.
Deze biest of colostrum wordt gedurende twee à drie dagen geproduceerd. Na 12 uur na de bevalling daalt de hoeveelheid anti-stoffen zeer snel en kan het veulen de antistoffen niet meer opnemen via zijn dunne darm. Daarom is het belangrijk dat het veulen binnen de twaalf uren minimum 1 liter Biest krijgt en dit verdeeld over meerdere voedingsbeurten. Het allerbeste is dat het veulen biest krijgt van dieren van de eigen stal, daar deze over de zelfde specifieke antistoffen beschikken. Allereerst is het belangrijk om bij de sterfte van de merrie na te gaan of ze nog over biestmelk beschikt. Wanneer dit het geval is moet de merrie zo snel mogelijk gemolken worden. Ook het gebruik van diepvriesbiestmelk is mogelijk. Het is op een temperatuur van -20°C makkelijk meer dan een jaar te bewaren. Het wordt best op kamertemperatuur ontdooid en mag maximum opgewarmd worden tot 38°C. Het is daarom raadzaam dat de fokker bij iedere geboorte in zijn stal tijdens de eerste uren wat biest afneemt om in te vriezen. Wanneer er geen biest aanwezig is van de eigen stal, bestaat er eventueel de mogelijkheid om biest te vragen via andere fokkers of moet er uiteindelijk gedacht worden aan het toedienen van kunstbiest. Als ultieme oplossing kan ook nog de dierenarts aangewend worden om eventueel een bloedtransfusie uit te voeren en te behandelen met antibiotica.

De adoptie van een moederloos veulen

Het samenbrengen van een pleegmoeder en adoptieveulen is meestal geen sinecure. De pleegmoeder is vaak nog overstuur door het verlies van haar eigen veulen en het adoptieveulen bevindt zich meestal in een verzwakte gezondheidstoestand. Over het algemeen accepteren merries die reeds een veulen grootbrachten makkelijker een adoptieveulen. Hierbij speelt het ras geen enkele rol. Tot hooguit vijf dagen na de sterfte van haar veulen kan een merrie mogelijk fungeren als adoptiemoeder. De pogingen om een pleegmoeder en een adoptieveulen samen te brengen mogen hooguit een kwartiertje duren en moeten regelmatig herhaald worden. Hierbij dwangmiddelen gebruiken is volledig uit den boze en heeft een slechte invloed op het schieten van de melk.

Volgende hulpmiddelen kunnen wel ingeschakeld worden om de aanvaarding te bevorderen:
* het veulen kan bestreken worden met de urine of de melk van de pleegmoeder
* het veulen insmeren met de nageboorte van het dode veulen
* het veulen eventueel inwrijven met suiker
* de pleegmoeder inbouwen tussen strobalen, zodat het veulen niet kan gekwetst worden.

In sommige gevallen worden de pleegmoeder en het adoptieveulen samengebracht in de weide, maar dit is zeker niet zonder risico.

Opvoeding via kunstmelk

Wanneer er geen geschikte adoptiemoeder gevonden wordt, is het grootbrengen met kunstmelk de ultieme mogelijkheid. In de handel zijn er verschillende merken van kunstmelk beschikbaar. De bereidingswijze en het voedingsschema staan vermeld op de verpakkingen. Wie het al geprobeerd heeft weet dat het niet zo eenvoudig is om een veulen aan het drinken te krijgen met een speen. Een middeltje hierbij kan zijn om het speen zoet te maken met suiker, want de smaak van een veulen is op zoet gericht. De te verstrekken hoeveelheden kunstmelk worden in de loop van de tijd steeds maar groter. Daarom is het aan te raden om het veulen zo snel mogelijk te leren drinken uit een emmer. Door het op een vinger of op een kalvertutter te laten zuigen en deze dan langzaam naar de emmer toe te brengen en onder te dompelen, kan het veulen dit uiteindelijk leren. Blijf geduldig, het kan soms een werkje van lange adem zijn.

Bij de opfok van veulens zonder moeder is gekend dat zij vaak opstandig en brutaal zijn, wat niet ten goede komt bij het opleren en berijden op latere leeftijd. Het kan daarom aangewezen zijn om er een ponytje bij te plaatsen zodat het veulen gezelschap heeft en het veulen paardenmanieren leert.

Merrie en haar dood geboren veulen

Wanneer het veulen dood is kan het best nog enkele uren in de stal gelaten worden zodat de merrie kan wennen aan het overlijden van haar veulen.
Om het dode veulen uiteindelijk uit de stal te halen is het best de merrie uit het zicht te houden want anders zou zij eventueel de indruk kunnen krijgen dat haar veulen opnieuw tot leven gekomen is.

VEULENWACHT

Lijst met moederloze veulens en veulenloze moeders
Deze lijst is beschikbaar op het secretariaat BWP en op www.bwp.be
Secretariaat BWP
Waversebaan 99, 3050 Oud-Heverlee
TEL: 016/47.99.80 - FAX: 016/47.99.85

Wat is het uitgangspunt?

- Op vraag van de fokkers die een moederloos veulen hebben. Zij geven de voorkeur aan een pleegmoeder vinden, dan het veulen groot te brengen met kunstmelk.

Wat is de voorwaarde tot slagen van dit initiatief?

- Voornaamste voorwaarde: "het kort op de bal spelen".
Dit betekent dat de gegevens van zowel beschikbare merries als moederloze veulens zo snel mogelijk op internet moeten worden geplaatst. Dit kan door in het menu onder Veulencentrale op respectievelijk op "aanmelden pleegmerrie" of "aanmelden veulen" te klikken.

Hoe lang gelden de gegevens op de lijst?

Moederloos veulen: +/- 14 dagen
Veulenloze moeder: +/- 2 dagen

Om de efficiëntie van deze lijst te bevorderen, gelieve aan het secretariaat BWP te melden wanneer een geschikte combinatie gevonden is.

Waar is er biestmelk te verkrijgen?

Jumpi Biest van Aveve is verkrijgbaar bij elk AVEVE centrum.

Volgende centra hebben ook steeds biest op voorraad:

  -   Lovenjoel : Dier en tuin
  -   Kumtich : Land&tuin
  -   Bree : Equi-Bello
  -   Schaffen : Sneyers
  -   Luik : Collard
  -   Bastogne : Piton

  -   Vosselare : Verhelle
  -   Brugge : Rodi
  -   Temse : Panis
  -   Kuurne : Den Dauw
  -   Ath : Floragri

  -   Wolvertem : Salens
  -   Virelles : Vieux Bleu
  -   Paturages : De Poortere
  -   Noorderwijk : Verwimp
  -   Meer : Devo
  -   's Gravenwezel : Gysels

De PAVO-adviseur voor België die deze centra bijstaat:
Dany Van Moer: 0475/426.683